THUYỀN TRƯỞNG TÀU NGẦM CÓ PHẨM CHẤT GÌ KHÁC BIỆT?

Thuyền trưởng tàu ngầm được xem là một trong những vị trí đặc thù, khắc nghiệt và đòi hỏi khắt khe nhất trong mọi lực lượng vũ trang trên thế giới. Khác với người chỉ huy tàu mặt nước, một thuyền trưởng tàu ngầm phải đối mặt với không gian cô lập hoàn toàn, áp lực tâm lý cực lớn và những quyết định sinh tử diễn ra trong tích tắc.

Thuyền trưởng tàu ngầm trước tiên là một thuyền trưởng tàu mặt nước (tàu chiến). Thứ hai, là người có sức khỏe đạt các chuẩn khó khăn về tim mạch, huyết áp, chịu áp lực độ sâu, chịu đựng yếm khí, đói ô-xy tốt hơn người bình thường. Và kế đến mới là chuyên môn sâu của tàu ngầm (đào tạo khắt khe).

Tàu ngầm, khi hành trình ở trạng thái nổi, việc vận hành nó giống như vận hành một tàu mặt nước. Dẫn đường bằng định vị vệ tinh, hệ thống quán tính, địa văn, thiên văn, vô tuyến định hướng… Hiểu biết luật biển, quy định các vùng lãnh hải, nội thủy, thông lệ quốc tế trên biển, trong luồng hẹp, quy tắc tránh va… Xử trí các tình huống trên biển khi có sóng to, gió lớn, bão biển. Đấu tranh với các sự cố như chống chìm, chống cháy, xử lí nghiêng lật. Cứu hộ cứu nạn đồng nghiệp, con người, phương tiện khác trên biển… Tất cả những hoạt động trên đều được hỗ trợ bởi công nghệ thông tin về vô tuyến điện, quan sát mắt và các cảm nhận đầy đủ tất cả các giác quan.

Tuy nhiên, những khác biệt chính là lúc tàu ngầm hành trình trong lòng biển sâu, là khi tàu ngầm cơ động trong không gian 3 chiều và gần như mù tịt, nghe lõm bõm và gần như câm hoàn toàn.

Khi lặn xuống độ sâu, khả năng thông tin liên lạc bằng vô tuyến điện dần mất hẳn từ độ sâu 50-60 m. Radar không làm việc. Điện thoại không làm việc. Mắt thường không nhìn thấy gì bên ngoài tàu. Tai nghe, tầm nhìn thông qua hệ thống thủy âm (sonar) rất trừa tượng. Và đặc biệt, thứ quyết định sự sống theo phút, thậm chí theo giây bị đe dọa nghiêm trọng, đó chính là khí thở. Trong điều kiện thường, không khí có thành phần sự sống (ô-xy, O2) khoảng 20-21%. Con người hít vào ô-xy và thở ra khí cacbon-dioxit (CO2). Trong một không gian kín như tàu ngầm, theo thời gian, thành phần O2 sẽ giảm dần và CO2 tăng dần. O2 giảm đến 18% là báo động đỏ, và đến 17% là giới hạn nguy hiểm. Thiếu O2 sẽ xuất hiện các bệnh lí như đau đầu, mất khả năng thao tác đúng sai, buồn ngủ đến hôn mê. Do vậy, thành phần thủy thủ đoàn tàu ngầm và thuyền trưởng tàu ngầm phải có sức khỏe hơn người, để khi sống trong không gian mà thành phần khí thở mất tiêu chuẩn vẫn có thể vận hành máy móc mà không có nhầm lẫn.

Nguy hiểm nhất của độ sâu chính là áp suất. Mỗi 10m độ sâu, áp suất tăng lên khoảng 1at, nghĩa là đến độ sâu ví dụ 100m, áp lực nước đã đạt đến mức khoảng 11at (ở điều kiện thường là 1at). Có thể hình dung 11at là thế nào hãy liên hệ đến áp suất trong lốp xe ô tô thường là 2,3-2,5 at. Người lặn giỏi, cũng chỉ lặn vo (không có thiết bị hỗ trợ) đến khoảng 50-60m (kỉ lục thế giới là 103m). Nhưng tàu ngầm thường xuyên làm việc ở độ sâu 100m. Tất nhiên, bên trong tàu ngầm, con người không hoàn toàn chịu áp lực từ bên ngoài vì sự bảo vệ của vỏ tàu nhưng trong khi vận hành, quá trình lặn xuống, nổi lên gắn với hành động nhận nước vào, đẩy nước ra, hoặc khi sử dụng vũ khí, áp suất liên tục thay đổi, màng nhĩ người liên tục chịu tác động của áp lực đó chính là các thử thách. Các sự cố trên tàu ngầm do tác động của độ sâu (áp suất) có thể là vỡ đường ống, bể cụm van… chính là lúc áp suất trong tàu sẽ bị tăng đột ngột.

Thử thách đặc trưng khác của thuyền trưởng tàu ngầm là phẩm chất của một sĩ quan chỉ huy độc lập trong lòng biển sâu mà không có sự ãnh đạo, dẫn dắt thường xuyên, liên tục của các cấp chỉ huy cao hơn. Dù là người đứng đầu, nhưng thuyền trưởng và thủy thủ đoàn tàu ngầm không chỉ là những người “cùng hội cùng thuyền” mà là chung số phận, chung sự sống chết. Sẽ không có ngoại lệ nào nếu tàu ngầm gặp sự cố nghiêm trọng trong lòng biển sâu. Vừa chỉ huy kíp tàu vận hành con tàu, thuyền trưởng tàu ngầm vừa phải ra các quyết định chiến đấu, sử dụng vũ khí một cách thông minh, quyết đoán và kịp thời, bảo đảm thành công, bảo đảm chiến thắng. Việc đối đầu với một tàu ngầm khác của đối phương trong chiến đấu, sự sống còn chỉ được tính bằng giây. Bất kể sự chậm nào bằng phút sẽ bị trả giá bằng tính mạng và sự kiện ồn ào level quốc tế./.