ĐÁNH GIÁ CHIẾN THUẬT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA KỊCH BẢN SỬ DỤNG TÀU NGẦM KILO-636 CHO ĐÒN ĐÁNH ĐẦU TIÊN TRONG TÁC CHIẾN HẢI QUÂN HIỆN ĐẠI

Trong cấu trúc phòng thủ biển hiện đại của Việt Nam, việc mua sắm và đưa vào biên chế 6 tàu ngầm tấn công động cơ diesel-điện (SSK) lớp Varshavyanka Đề án 636.1 (thường gọi là Kilo-636) từ Nga trong giai đoạn 2013-2017 với tổng trị giá khoảng 2 tỷ USD đánh dấu bước nhảy vọt về năng lực tác chiến ba chiều: trên bộ, trên không và dưới lòng biển. Toàn bộ 6 tàu ngầm này được biên chế tập trung tại Lữ đoàn Tàu ngầm 189 (thành lập tháng 6/2011), đóng quân tại căn cứ nước sâu Cam Ranh. Về mặt học thuyết, lực lượng tàu ngầm Kilo-636 được xây dựng không phải để tranh giành quyền kiểm soát biển toàn diện (Sea Control) theo mô hình hải quân nước xanh của các siêu cường, mà đóng vai trò là thành tố cốt lõi trong chiến lược chống tiếp cận/chống xâm nhập khu vực (A2/AD) và phong tỏa biển phi đối xứng (Sea Denial) trong phạm vi từ 200 đến 300 hải lý tính từ bờ biển Việt Nam cũng như khu vực quần đảo Trường Sa.

Nền tảng quốc phòng của Việt Nam vận hành dựa trên chính sách “Bốn Không” được quy định trong Sách Trắng Quốc phòng năm 2019, nhấn mạnh nguyên tắc tự vệ, không liên minh quân sự và không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trước trong quan hệ quốc tế, nhưng đồng thời duy trì sự linh hoạt chiến lược tùy thuộc vào diễn biến thực tế. Trong khuôn khổ chiến lược đó, giới phân tích quân sự quốc tế (như Collin Koh và Carlyle Thayer) chỉ ra rằng giá trị cốt lõi của tàu ngầm Kilo-636 nằm ở khả năng tạo ra trạng thái “răn đe tâm lý” (psychological deterrent) thông qua sự bất định về vị trí. Một đối thủ có ưu thế hải quân vượt trội sẽ không bao giờ hoàn toàn chắc chắn các tàu ngầm của Việt Nam đang phục kích ở đâu dưới lòng biển.

Tuy nhiên, tồn tại một nghịch lý căn bản trong tác chiến tàu ngầm thông thường giữa giá trị răn đe chiến lược khi ẩn mình và sự tổn thương chiến thuật khi khai hỏa. Khi tàu ngầm Kilo-636 duy trì trạng thái tuần tra bí mật, tận dụng độ ồn cực thấp để hòa lẫn vào phông âm thanh tự nhiên của đại dương, nó xứng đáng với biệt danh “Hố đen đại dương” (Black Hole) và buộc đối phương phải phân tán nguồn lực khổng lồ để phòng thủ. Ngược lại, ngay tại thời điểm tàu ngầm thực hiện đòn tấn công động năng (phóng tên lửa hành trình hoặc ngư lôi), tính tàng hình tuyệt đối bị phá vỡ.

Do đó, giả định sử dụng đơn độc lực lượng tàu ngầm Kilo-636 để thực hiện đòn đánh đầu tiên (First Strike) ngay khi bùng nổ chiến sự – tấn công phủ đầu vào các biên đội tàu tìm kiếm-tấn công (Hunter-Killer), đoàn tàu đổ bộ, đoàn tàu vận tải có hộ tống hoặc biên đội tàu phong tỏa của đối phương trước khi có sự tham gia khai hỏa của tàu mặt nước, không quân hải quân và tên lửa bờ – đặt ra những mâu thuẫn nghiêm trọng với các quy luật vật lý thủy âm, giới hạn kỹ-chiến thuật của vũ khí và nguyên tắc hiệp đồng quân binh chủng. Phân tích toàn diện dưới đây chứng minh rằng kịch bản dùng tàu ngầm Kilo-636 mở màn chiến cuộc một cách độc lập trước các lực lượng có năng lực tác chiến chống ngầm (ASW) hiện đại như Hải quân Trung Quốc (PLAN) hoặc Hải quân Hoa Kỳ (USN) là bất khả thi về mặt chiến thuật và mang xác suất tự sát cao đối với chính đơn vị tàu ngầm phát hỏa.

(Bài đang chờ đăng)