CHỦ NGHĨA TƯ BẢN (Capitalism)

Chủ nghĩa tư bản (Capitalism) là một hệ thống kinh tế dựa trên quyền sở hữu tư nhân (private ownership) đối với các phương tiện sản xuất (means of production) và hoạt động của chúng để kiếm lợi nhuận. Các đặc điểm trung tâm của chủ nghĩa tư bản bao gồm tích lũy vốn (capital accumulation), thị trường cạnh tranh (competitive markets), hệ thống giá cả (price systems), sở hữu tư nhân (private property), công nhận quyền sở hữu (property rights recognition), tự do kinh tế (economic freedom), động cơ lợi nhuận (profit motive), tinh thần kinh doanh (entrepreneurship), hàng hóa hóa (commodification), trao đổi tự nguyện (voluntary exchange), lao động hưởng lương  (wage labor) và sản xuất hàng hóa (production of commodities). Trong nền kinh tế thị trường (market economy), việc ra quyết định và đầu tư được xác định bởi chủ sở hữu của cải, tài sản hoặc khả năng điều động vốn hoặc khả năng sản xuất trên thị trường vốn và tài chính – trong khi giá cả và phân phối hàng hóa và dịch vụ chủ yếu được xác định bởi sự cạnh tranh trên thị trường hàng hóa và dịch vụ.

Các nhà kinh tế, sử gia, kinh tế chính trị và xã hội học đã áp dụng các quan điểm khác nhau trong phân tích của họ về chủ nghĩa tư bản và đã nhận ra nhiều hình thức khác nhau của nó trong thực tế. Chúng bao gồm chủ nghĩa tư bản tự do (laissez-faire capitalism) hoặc thị trường tự do (free-market capitalism), chủ nghĩa tư bản vô chính phủ (anarcho-capitalism), chủ nghĩa tư bản nhà nước  (state capitalism) và chủ nghĩa tư bản phúc lợi (welfare capitalism). Các hình thức khác nhau của chủ nghĩa tư bản có các mức độ khác nhau về thị trường tự do, sở hữu công (public ownership), các rào cản đối với cạnh tranh tự do và các chính sách xã hội do nhà nước phê chuẩn. Mức độ cạnh tranh trên thị trường và vai trò của sự can thiệp và điều tiết, cũng như phạm vi sở hữu nhà nước, khác nhau giữa các mô hình chủ nghĩa tư bản khác nhau. Mức độ tự do của các thị trường khác nhau và các quy tắc xác định tài sản tư nhân là vấn đề chính trị và chính sách (policy). Hầu hết các nền kinh tế tư bản hiện tại là nền kinh tế hỗn hợp kết hợp các yếu tố của thị trường tự do với sự can thiệp của nhà nước và trong một số trường hợp là kế hoạch kinh tế.

Chủ nghĩa tư bản dưới hình thức hiện đại xuất phát từ chủ nghĩa nông nghiệp (agrarianism) ở Anh, cũng như các hoạt động trọng thương của các nước châu Âu trong khoảng từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII. Cuộc cách mạng công nghiệp của thế kỷ XVIII đã thiết lập chủ nghĩa tư bản như một phương thức sản xuất thống trị, đặc trưng bởi công việc nhà máy và sự phân công lao động phức tạp. Thông qua quá trình toàn cầu hóa, chủ nghĩa tư bản đã lan rộng khắp thế giới vào thế kỷ XIX và XX, đặc biệt là trước Thế chiến I và sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Trong thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản phần lớn không được nhà nước quản lý, nhưng đã được quản lý chặt chẽ hơn trong giai đoạn hậu Thế chiến II thông qua chủ nghĩa Keynes, sau đó là sự trở lại của chủ nghĩa tư bản ít được quản lý hơn bắt đầu từ những năm 1980 thông qua chủ nghĩa tân tự do (neoliberalism).

Nền kinh tế thị trường đã tồn tại dưới nhiều hình thức chính phủ và ở nhiều thời đại, địa điểm và nền văn hóa khác nhau. Các xã hội tư bản công nghiệp hiện đại phát triển ở Tây Âu trong một quá trình dẫn đến Cách mạng Công nghiệp. Nền kinh tế tư bản thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua tích lũy vốn, tuy nhiên chu kỳ kinh doanh tăng trưởng kinh tế tiếp theo là suy thoái là đặc điểm chung của các nền kinh tế như vậy.

Từ nguyên

Thuật ngữ “capitalist” (tư bản), có nghĩa là chủ sở hữu “vốn” (capital), xuất hiện sớm hơn thuật ngữ “capitalism” (chủ nghĩa tư bản) và có niên đại từ giữa thế kỷ XVII. “Chủ nghĩa tư bản” bắt nguồn từ capital, phát triển từ capitale, một từ tiếng Latin muộn dựa trên caput, có nghĩa là “head” (đầu) – cũng là nguồn gốc của “chattel” (tài sản) và “cattle” (gia súc) theo nghĩa là “tài sản động” (chỉ sau đó rất lâu mới chỉ dùng để chỉ gia súc). Capitale xuất hiện vào thế kỷ XII đến thế kỷ XIII để chỉ quỹ, kho hàng hóa, số tiền hoặc tiền có lãi. Đến năm 1283, nó được sử dụng theo nghĩa là tài sản vốn của một công ty thương mại và thường được thay thế bằng các từ khác – sự giàu có, tiền bạc, quỹ, hàng hóa, tài sản, bất động sản…

Hollantse (tiếng Đức: holländische) Mercurius sử dụng “capitalists” vào năm 1633 và 1654 để chỉ những người sở hữu vốn. Trong tiếng Pháp, Étienne Clavier đã nhắc đến capitalistes vào năm 1788, bốn năm trước khi Arthur Young lần đầu tiên sử dụng tiếng Anh trong tác phẩm Travels in France (1792) của ông. Trong tác phẩm Principles of Political Economy and Taxation (Nguyên lý kinh tế chính trị và thuế) (1817), David Ricardo đã nhắc đến “the capitalist” nhiều lần. Nhà thơ người Anh Samuel Taylor Coleridge đã sử dụng “capitalist” trong tác phẩm Table Talk (Nói chuyện trên bàn ăn) (1823) của mình. Pierre-Joseph Proudhon đã sử dụng thuật ngữ này trong tác phẩm đầu tiên của mình, What is Property? (Tài sản là gì?) (1840), để chỉ những người sở hữu vốn. Benjamin Disraeli đã sử dụng thuật ngữ này trong tác phẩm Sybil (1845) của mình. Alexander Hamilton đã sử dụng “capitalist” trong Báo cáo sản xuất của mình được trình lên Quốc hội Hoa Kỳ vào năm 1791.  

Việc sử dụng ban đầu thuật ngữ “chủ nghĩa tư bản” theo nghĩa hiện đại của nó được cho là của Louis Blanc vào năm 1850 (“Những gì tôi gọi là “chủ nghĩa tư bản” nghĩa là sự chiếm đoạt vốn của một số người để loại trừ những người khác”) và Pierre-Joseph Proudhon vào năm 1861 (“Chế độ kinh tế và xã hội trong đó vốn, nguồn thu nhập, thường không thuộc về những người làm cho nó hoạt động thông qua lao động của họ”). Karl Marx thường xuyên nhắc đến “vốn” và “phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa” trong Das Kapital (1867). Mác không sử dụng hình thức chủ nghĩa tư bản mà thay vào đó sử dụng vốn, tư bản (capitalist) và phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa (capitalist mode of production), xuất hiện thường xuyên. Do từ này được các nhà phê bình xã hội chủ nghĩa của chủ nghĩa tư bản đặt ra, nhà kinh tế học và sử gia Robert Hessen tuyên bố rằng bản thân thuật ngữ “chủ nghĩa tư bản” là một thuật ngữ hạ thấp và là cách gọi sai cho chủ nghĩa cá nhân kinh tế (economic individualism). Bernard Harcourt đồng ý với tuyên bố rằng thuật ngữ này là một cách gọi sai, đồng thời nói thêm rằng nó gợi ý một cách sai lệch rằng có một thứ gọi là “vốn” (capital) vốn có chức năng theo những cách nhất định và được chi phối bởi các quy luật kinh tế ổn định riêng của nó.  

Trong tiếng Anh, thuật ngữ “capitalism” (chủ nghĩa tư bản) lần đầu tiên xuất hiện, theo Từ điển tiếng Anh Oxford (OED), vào năm 1854, trong tiểu thuyết The Newcomes của tiểu thuyết gia William Makepeace Thackeray, trong đó từ này có nghĩa là “having ownership of capital” (sở hữu vốn). Cũng theo OED, Carl Adolph Douai, một người theo chủ nghĩa xã hội và bãi nô người Mỹ gốc Đức, đã sử dụng thuật ngữ “private capitalism” (chủ nghĩa tư bản tư nhân) vào năm 1863.

Định nghĩa

Không có định nghĩa nào được thống nhất trên toàn thế giới về chủ nghĩa tư bản; không rõ liệu chủ nghĩa tư bản có đặc trưng cho toàn bộ xã hội, một loại trật tự xã hội cụ thể hay các thành phần hoặc yếu tố quan trọng của một xã hội hay không. Các xã hội được thành lập chính thức để phản đối chủ nghĩa tư bản (như Liên Xô) đôi khi được cho là thực sự thể hiện các đặc điểm của chủ nghĩa tư bản. Nancy Fraser mô tả cách sử dụng thuật ngữ “chủ nghĩa tư bản” của nhiều tác giả là “chủ yếu mang tính hùng biện, hoạt động ít như một khái niệm thực tế hơn là một cử chỉ hướng đến nhu cầu về một khái niệm”. Các học giả không chỉ trích chủ nghĩa tư bản hiếm khi thực sự sử dụng thuật ngữ “chủ nghĩa tư bản”. Một số người nghi ngờ rằng thuật ngữ “chủ nghĩa tư bản” có phẩm giá khoa học hợp lệ và nói chung không được thảo luận trong kinh tế học chính thống, với nhà kinh tế học Daron Acemoglu cho rằng thuật ngữ “chủ nghĩa tư bản” nên bị loại bỏ hoàn toàn. Do đó, việc hiểu khái niệm chủ nghĩa tư bản có xu hướng chịu ảnh hưởng nặng nề từ những người phản đối chủ nghĩa tư bản và những người theo dõi và chỉ trích Karl Marx.

Lịch sử

Chủ nghĩa tư bản, dưới hình thức hiện đại, có thể bắt nguồn từ sự xuất hiện của chủ nghĩa tư bản nông nghiệp và chủ nghĩa trọng thương vào đầu thời Phục hưng, tại các thành bang như Florence. Tư bản đã tồn tại ban đầu ở quy mô nhỏ trong nhiều thế kỷ dưới hình thức các hoạt động buôn bán, cho thuê và cho vay và đôi khi là ngành công nghiệp quy mô nhỏ với một số lao động làm công ăn lương. Trao đổi hàng hóa đơn giản và do đó là sản xuất hàng hóa đơn giản, là cơ sở ban đầu cho sự phát triển của vốn từ thương mại, có lịch sử rất lâu đời. Trong Thời đại hoàng kim Hồi giáo, người Ả Rập đã ban hành các chính sách kinh tế tư bản như thương mại tự do và ngân hàng. Việc họ sử dụng chữ số Ấn-Ả Rập đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc ghi chép sổ sách. Những đổi mới này đã di cư đến châu Âu thông qua các đối tác thương mại tại các thành phố như Venice và Pisa. Các nhà toán học người Ý đã đi khắp Địa Trung Hải để nói chuyện với các thương nhân Ả Rập và trở về để phổ biến việc sử dụng chữ số Ấn-Ả Rập ở châu Âu.

Chủ nghĩa nông nghiệp (Agrarianism)

Nền tảng kinh tế của hệ thống nông nghiệp phong kiến ​​bắt đầu thay đổi đáng kể ở Anh thế kỷ XVI khi chế độ lãnh chúa bị phá vỡ và đất đai bắt đầu tập trung vào tay ít chủ đất hơn với các điền trang ngày càng lớn. Thay vì hệ thống lao động dựa trên nông nô, người lao động ngày càng được tuyển dụng như một phần của nền kinh tế dựa trên tiền tệ rộng lớn hơn và đang mở rộng. Hệ thống này gây áp lực lên cả chủ đất và người thuê đất để tăng năng suất nông nghiệp nhằm kiếm lợi nhuận; sức mạnh cưỡng chế suy yếu của tầng lớp quý tộc trong việc trích xuất thặng dư của nông dân đã khuyến khích họ thử các phương pháp tốt hơn và người thuê đất cũng có động lực để cải thiện phương pháp của mình để phát triển trong một thị trường lao động cạnh tranh. Các điều khoản về tiền thuê đất đang trở nên tuân theo các lực lượng kinh tế của thị trường thay vì theo hệ thống phong tục và nghĩa vụ phong kiến ​​trì trệ trước đây.

Chủ nghĩa trọng thương (Mercantilism)

Học thuyết kinh tế thịnh hành từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII thường được gọi là chủ nghĩa trọng thương. Giai đoạn này, Thời kỳ Khám phá, gắn liền với việc các thương nhân thám hiểm địa lý các vùng đất nước ngoài, đặc biệt là từ Anh và các nước vùng đất thấp. Chủ nghĩa trọng thương là một hệ thống thương mại vì lợi nhuận, mặc dù hàng hóa vẫn chủ yếu được sản xuất theo các phương pháp phi tư bản. Hầu hết các học giả coi thời đại của chủ nghĩa tư bản thương mại và chủ nghĩa trọng thương là nguồn gốc của chủ nghĩa tư bản hiện đại, mặc dù Karl Polanyi lập luận rằng đặc điểm của chủ nghĩa tư bản là việc thiết lập các thị trường tổng quát cho những gì ông gọi là “hàng hóa giả định”, tức là đất đai, lao động và tiền bạc. Theo đó, ông lập luận rằng “mãi đến năm 1834, thị trường lao động cạnh tranh mới được thành lập ở Anh, do đó, chủ nghĩa tư bản công nghiệp như một hệ thống xã hội không thể được coi là tồn tại trước thời điểm đó”.

Nước Anh bắt đầu một cách tiếp cận có quy mô lớn và tích hợp đối với chủ nghĩa trọng thương trong Thời kỳ Elizabeth (1558-1603). Một lời giải thích có hệ thống và mạch lạc về cán cân thương mại đã được công bố thông qua lập luận Kho báu của nước Anh bằng ngoại thương, hay cán cân ngoại thương của chúng ta là quy tắc kho báu của chúng ta của Thomas Mun. Nó được viết vào những năm 1620 và xuất bản vào năm 1664.

Các thương gia châu Âu, được nhà nước kiểm soát, trợ cấp và độc quyền hậu thuẫn, kiếm được phần lớn lợi nhuận bằng cách mua và bán hàng hóa. Theo lời Francis Bacon, mục đích của chủ nghĩa trọng thương là “mở cửa và cân bằng thương mại; trân trọng các nhà sản xuất; xóa bỏ sự lười biếng; đàn áp sự lãng phí và thái quá bằng luật xa xỉ; cải thiện và chăm sóc đất đai; điều tiết giá cả…”.

Sau thời kỳ tiền công nghiệp hóa, Công ty Đông Ấn Anh và Công ty Đông Ấn Hà Lan, sau những đóng góp to lớn từ Mughal Bengal, đã mở ra một kỷ nguyên mở rộng thương mại và mậu dịch. Các công ty này được đặc trưng bởi quyền lực thực dân và bành trướng được các quốc gia dân tộc trao cho. Trong thời đại này, các thương gia, những người đã buôn bán theo giai đoạn trước của chủ nghĩa trọng thương, đã đầu tư vốn vào các Công ty Đông Ấn và các thuộc địa khác, tìm kiếm lợi nhuận từ khoản đầu tư.

Cuộc cách mạng công nghiệp (Industrial Revolution)

Vào giữa thế kỷ XVIII, một nhóm các nhà lý thuyết kinh tế, do David Hume (1711-1776) và Adam Smith (1723-1790) đứng đầu, đã thách thức các học thuyết trọng thương cơ bản – chẳng hạn như niềm tin rằng sự giàu có của thế giới vẫn không đổi và một quốc gia chỉ có thể tăng sự giàu có của mình bằng cách làm tổn hại đến quốc gia khác.

Trong cuộc Cách mạng Công nghiệp, các nhà công nghiệp đã thay thế các thương gia trở thành nhân tố chi phối trong hệ thống tư bản chủ nghĩa và làm suy yếu các kỹ năng thủ công truyền thống của các nghệ nhân, hội nhóm và thợ phụ. Chủ nghĩa tư bản công nghiệp đánh dấu sự phát triển của hệ thống sản xuất nhà máy, đặc trưng bởi sự phân công lao động phức tạp giữa và trong quá trình làm việc và thói quen của các nhiệm vụ công việc; và cuối cùng thiết lập sự thống trị của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Nước Anh công nghiệp cuối cùng đã từ bỏ chính sách bảo hộ trước đây do chủ nghĩa trọng thương quy định. Vào thế kỷ XIX, Richard Cobden (1804-1865) và John Bright (1811-1889), những người dựa trên niềm tin của Trường phái Manchester, đã khởi xướng một phong trào giảm thuế quan. Vào những năm 1840, nước Anh đã áp dụng một chính sách ít bảo hộ hơn, với việc bãi bỏ Luật Ngô năm 1846 và bãi bỏ Đạo luật Hàng hải năm 1849. Nước Anh đã giảm thuế quan và hạn ngạch, phù hợp với chủ trương tự do thương mại của David Ricardo.

Thời hiện đại (Modernity)

Các quá trình toàn cầu hóa rộng hơn đã đưa chủ nghĩa tư bản đi khắp thế giới. Vào đầu thế kỷ XIX, một loạt các hệ thống thị trường kết nối lỏng lẻo đã hợp nhất thành một hệ thống toàn cầu tương đối tích hợp, lần lượt tăng cường các quá trình toàn cầu hóa kinh tế và các quá trình khác. Vào cuối thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản đã vượt qua thách thức của các nền kinh tế kế hoạch tập trung và hiện là hệ thống bao trùm trên toàn thế giới, với nền kinh tế hỗn hợp là hình thức thống trị của nó trong thế giới phương Tây công nghiệp hóa.

Công nghiệp hóa cho phép sản xuất hàng gia dụng giá rẻ bằng cách sử dụng quy mô kinh tế, trong khi dân số tăng nhanh tạo ra nhu cầu bền vững đối với hàng hóa. Chủ nghĩa đế quốc của thế kỷ XVIII đã định hình toàn cầu hóa một cách quyết định.

Sau Chiến tranh nha phiến lần thứ nhất và lần thứ hai (1839-1860) và việc Anh hoàn tất cuộc chinh phục Ấn Độ vào năm 1858, dân số đông đảo của châu Á đã trở thành người tiêu dùng hàng xuất khẩu của châu Âu. Người châu Âu đã thực dân hóa các khu vực của châu Phi cận Sahara và các đảo Thái Bình Dương. Việc thực dân hóa của người châu Âu, đặc biệt là châu Phi cận Sahara, đã mang lại các nguồn tài nguyên thiên nhiên có giá trị như cao su, kim cương và than đá và giúp thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa các cường quốc đế quốc châu Âu, các thuộc địa của họ và Hoa Kỳ: “Người dân London có thể gọi điện thoại, nhâm nhi tách trà buổi sáng, đặt mua nhiều sản phẩm khác nhau của toàn thế giới và mong đợi được giao hàng sớm đến tận cửa nhà. Chủ nghĩa quân phiệt và chủ nghĩa đế quốc của sự ganh đua về chủng tộc và văn hóa chỉ là trò tiêu khiển trên tờ báo hằng ngày của ông. Thật là một giai đoạn phi thường trong tiến trình kinh tế của con người khi thời đại đó kết thúc vào tháng 8/1914”.

Từ những năm 1870 đến đầu những năm 1920, hệ thống tài chính toàn cầu chủ yếu gắn liền với bản vị vàng. Vương quốc Anh lần đầu tiên chính thức áp dụng bản vị này vào năm 1821. Tiếp theo là Canada vào năm 1853, Newfoundland vào năm 1865, Hoa Kỳ và Đức (de jure) vào năm 1873. Các công nghệ mới, chẳng hạn như điện báo, cáp xuyên Đại Tây Dương, điện thoại vô tuyến, tàu hơi nước và đường sắt cho phép hàng hóa và thông tin di chuyển khắp thế giới ở mức độ chưa từng có.

Ở Hoa Kỳ, thuật ngữ “chủ nghĩa tư bản” chủ yếu dùng để chỉ những doanh nhân quyền lực cho đến những năm 1920 do xã hội hoài nghi và chỉ trích chủ nghĩa tư bản cũng như những người ủng hộ nhiệt thành nhất của chủ nghĩa này.

Các xã hội tư bản đương đại phát triển ở phương Tây từ năm 1950 đến nay và loại hệ thống này tiếp tục trên toàn thế giới – các ví dụ liên quan bắt đầu ở Hoa Kỳ sau những năm 1950, Pháp sau những năm 1960, Tây Ban Nha sau những năm 1970, Ba Lan sau năm 2015 và các nước khác. Ở giai đoạn này, hầu hết các thị trường tư bản được coi là phát triển và được đặc trưng bởi các thị trường tư nhân và công cộng phát triển cho vốn chủ sở hữu và nợ, mức sống cao (được Ngân hàng Thế giới và IMF đặc trưng), các nhà đầu tư tổ chức lớn và hệ thống ngân hàng được cấp vốn tốt. Một tầng lớp quản lý đáng kể đã xuất hiện và quyết định một tỷ lệ đáng kể các khoản đầu tư và các quyết định khác. Một tương lai khác với tương lai mà Marx hình dung đã bắt đầu xuất hiện – được Anthony Crosland ở Vương quốc Anh khám phá và mô tả trong cuốn sách Tương lai của chủ nghĩa xã hội xuất bản năm 1956 và được John Kenneth Galbraith ở Bắc Mỹ khám phá và mô tả trong cuốn sách Xã hội thịnh vượng xuất bản năm 1958, 90 năm sau nghiên cứu của Marx về tình trạng của chủ nghĩa tư bản vào năm 1867.

Sự bùng nổ sau chiến tranh kết thúc vào cuối những năm 1960 và đầu những năm 1970 và tình hình kinh tế trở nên tồi tệ hơn với sự gia tăng của tình trạng đình lạm. Chủ nghĩa tiền tệ, một biến thể của chủ nghĩa Keynes tương thích hơn với các phân tích tự do kinh tế, ngày càng nổi bật trong thế giới tư bản, đặc biệt là trong những năm Ronald Reagan tại Hoa Kỳ (1981-1989) và Margaret Thatcher tại Vương quốc Anh (1979-1990) tại nhiệm. Mối quan tâm của công chúng và chính trị bắt đầu chuyển hướng khỏi cái gọi là mối quan tâm tập thể của chủ nghĩa tư bản được quản lý của Keynes sang tập trung vào sự lựa chọn của cá nhân, được gọi là “chủ nghĩa tư bản tiếp thị lại”.

Sự kết thúc của Chiến tranh Lạnh và sự giải thể của Liên Xô đã cho phép chủ nghĩa tư bản trở thành một hệ thống toàn cầu thực sự theo cách chưa từng thấy kể từ trước Thế chiến I. Sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu tân tự do sẽ là điều không thể nếu không có sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản.

Nhà kinh tế học Dani Rodrik của Trường Harvard Kennedy phân biệt 3 biến thể lịch sử của chủ nghĩa tư bản:
– Chủ nghĩa tư bản 1.0 trong thế kỷ XIX bao gồm các thị trường phần lớn không được quản lý với vai trò tối thiểu của nhà nước (ngoại trừ quốc phòng và bảo vệ quyền sở hữu);
– Chủ nghĩa tư bản 2.0 trong những năm sau Thế chiến II bao gồm chủ nghĩa Keynes, vai trò quan trọng của nhà nước trong việc điều tiết thị trường và nhà nước phúc lợi mạnh mẽ;
– Chủ nghĩa tư bản 2.1 bao gồm sự kết hợp của thị trường không được quản lý, toàn cầu hóa và nhiều nghĩa vụ quốc gia của các quốc gia.

Bài viết được đề xuất

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *