Trong suốt phần lớn lịch sử hiện đại, đại dương được xem là một không gian hai chiều, nơi sức mạnh của các quốc gia được định lượng thông qua khả năng kiểm soát mặt nước và bảo đảm tự do hàng hải. Ngay cả trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, các chiến lược hàng hải chủ yếu xoay quanh học thuyết chống ngầm truyền thống và răn đe hạt nhân. Tuy nhiên, sự phụ thuộc khổng lồ của nền kinh tế toàn cầu vào cơ sở hạ tầng ngầm trọng yếu (Critical Undersea Infrastructure – CUI) cùng với sự trỗi dậy của các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), phương tiện lặn không người lái siêu lớn (XLUUV), và cảm biến lượng tử đã định hình lại hoàn toàn học thuyết quân sự của các cường quốc.
Đại dương trong kỷ nguyên số đã chính thức trở thành một không gian ba chiều phức tạp, nơi đáy biển biến thành trọng tâm của cạnh tranh địa chính trị. Kẻ thù không còn nhất thiết phải đánh chìm các tàu sân bay hay phong tỏa các bến cảng để làm tê liệt một quốc gia; thay vào đó, họ có thể cắt đứt dòng chảy dữ liệu và năng lượng ẩn sâu dưới hàng ngàn mét nước. Chiến lược quân sự tại vùng biển sâu hiện đại không chỉ giới hạn ở việc chuẩn bị cho một cuộc xung đột vũ trang công khai, mà chủ yếu tập trung vào chiến tranh “vùng xám” (grey-zone) – một hình thức tác chiến khai thác sự mơ hồ về mặt pháp lý và khó khăn trong việc quy kết trách nhiệm để đạt được lợi ích chiến lược mà không vượt qua ngưỡng gây ra chiến tranh.
Tác động của các cuộc cách mạng công nghệ đã định hình lại cấu trúc an ninh hàng hải, tạo ra những lỗ hổng trong mạng lưới hạ tầng ngầm toàn cầu, tác động làm thay đổi các học thuyết quân sự của Nga, Trung Quốc, Hoa Kỳ và các liên minh khu vực cũng như làm lung lay tính bền vững của các học thuyết răn đe hạt nhân vốn đã tồn tại hàng thập kỷ.
(Bài đang chờ đăng)
